Op bezoek bij de zon

  • 35
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    35
    Gedeeld

De pubers uit Montilla, die ons begeleiden, herkennen de zonnetoren op de achtergrond als geen ander.
De pubers uit Montilla, die ons begeleiden, herkennen de zonnetoren op de achtergrond als geen ander.

‘Deze kan 400 kilowatt per uur opwekken. Is dat veel?’ Als een strenge juf loert onze rondleidster spiedend naar het juiste antwoord over haar zonnebril. De pubers uit Montilla, provincie Cordoba, hoeven niet lang na te denken. ‘Nee, dat is niet veel.’ ‘Hoeft ook niet, want deze zijn uitsluitend en alleen voor experimenten’, verklaart onze gids.

Wij reizen vandaag mee met de schoolklas uit Montilla, die net als wij geïnteresseerd is in het Spaanse onderzoekscentrum voor zonne-energie Plataforma Solar de Almería (PSA), in de woestijn van Tabernas. De pubers blijken veel over zonne-energie te weten. Op de meeste vragen weten ze antwoord. Of ze van tevoren stevig les hebben gehad of dat hun interesse toch al groot is, omdat ze vlakbij één van de indrukwekkende zonnetorens van Spanje wonen, is niet duidelijk. Maar wij zijn onder de indruk. 

Jaren geleden reden we via Cordoba naar Carmona, waar we nog steeds het licht op tientallen kilometers zagen.Hier Janine kijkend naar de zonnetoren in de verte.
Jaren geleden reden we via Cordoba naar Carmona, waar we nog steeds het licht op tientallen kilometers zagen. Hier Janine kijkend naar de zonnetoren in de verte.

Enorm licht

Dat waren we jaren geleden ook toen we op de snelweg, richting Costa de la Luz, Cordoba naderden en overdag in de verte een enorm licht zagen. Hoe dichterbij we kwamen hoe feller het werd. Ook na Cordoba bleven we het licht in onze achterspiegel zien. Bijna tot in Sevilla, waar de twee broers van deze ene toren het overnamen, want ook daar, bij Sanlúcar la Mayor, staan deze lichtende reuzen. Ooit ‘uitgevonden’ in de woestijn van Tabernas, in het onderzoekscentrum PSA. Deze zonnetoren heeft ervoor gezorgd dat nu in de rest van de wereld commerciële zonnetorens worden gebouwd om grote hoeveelheden energie op te wekken.

Eén van de twee zonnetorens bij Sanlúcar la Mayor.
Eén van de twee zonnetorens bij Sanlúcar la Mayor.

Het prototype staat er nog. Werkloos, want er is momenteel niemand die er nog mee experimenteert. Dat geldt niet voor de vele andere opstellingen op het enorme terrein vlakbij Tabernas. Allerlei mogelijke vormen van zonne-energie worden hier getest.

Plataforma Solar de Almería ligt bij Tabernas.
Plataforma Solar de Almería ligt bij Tabernas.

Testcentrum

Door de overvloedige zonnestraling en de bijna afwezigheid van bewolkte of regenachtige dagen heeft het het Plataforma Solar de Almería zich kunnen ontwikkelen tot het grootste zonnetechnologisch test- en onderzoekscentrum van Europa. En dat maakt een bezoekje meer dan interessant vonden wij. In dik een uur liet de alleen Spaanssprekende gids ons het immense terrein zien. 

Het vele hectares grote terrein is ingericht als een centrum met een educatieve functie. Bij elk apparaat staat een uitlegbord. De tekeningen zijn duidelijk, maar de begeleidende tekst is helaas in het Spaans. Wel zijn er Engelstalige rondleidingen. Maar teken op tijd in. Ze zijn razendsnel volgeboekt, merkten we. 

Waggelende gadgets

In het bezoekerscentrum waar wij en de scholieren worden ontvangen kun je zon-gadgets kopen zoals een sigarettenaansteker op zonne-energie of een Dino-robot die op zonne-energie waggelt. Waarschijnlijk kan het groene monster ook nog krijsen als een echte Dinosauriër.

De gids laat zien wat de hitte met de metalen plaat heeft gedaan; het is gesmolten.
De gids laat zien wat de hitte met de metalen plaat heeft gedaan; het is gedeeltelijk gesmolten.

De zon, dat wordt later tijdens de reis op het terrein duidelijk, kan niet alleen sigaretten aansteken, maar ook dikke metalen platen doorboren. Een speciale zonneoven met twee joekels van spiegels zorgt ervoor dat de temperatuur de duizend graden passeert. De gids laat het verbaasde publiek het resultaat zien: een metalen plaat met groot gat.  Ze wijst naar het gat. ‘Kijk’, zegt ze, ‘De gebundelde zonnestraal hier had een hitte van duizend graden, waardoor het metaal smolt.’

Duidelijk wordt dat dit centrum er alleen is voor onderzoek. De energie die wordt opgewekt wordt niet gebruikt. Een hoogoven om metaal te smelten is er niet.

Een testinstallatie in actie. De zon is gericht op de spiegel die vervolgens de staaf met vloeistof verhit.
Een testinstallatie in actie. De zon is gericht op de spiegel die vervolgens de staaf met vloeistof verhit.

Ontzilten met de zon

Belangrijk zijn bijvoorbeeld de experimenten die gedaan worden met de ‘desalacion’. Onlangs schreven we over de ontziltingsfabriek die wij in Carboneras bezochten. Daar verandert zeewater in drinkwater. Iets wat enorm veel energie kost. De toekomst wordt getest in Tabernas. In de desalacion. Als het goed is moet het testapparaat twee vliegen in één klap slaan. Het levert energie om het water te ontzilten. 

Een ander trucje is iets waar de omliggende landbouwers in het gortdroge Cabo de Gata met smart op wachten. Er is een tekort aan water om de kassen te irrigeren. Het water uit de grond raakt op en het ontzilte zeewater uit de fabriek van Carboneras of Almería is te duur. Bekeken wordt of afvalwater geschikt gemaakt kan worden voor irrigatie. Daarvoor worden de ultraviolette stralen van de zon gebruikt. Dat zorgt er mede voor dat de verontreinigingen verdwijnen. De onderzoekers uit Tabernas werken daarbij samen met Universiteit van Almería.  

Advertentie: e-reisgids Costa de la Luz Noord (Apple)
Prijs 15,99 euro, 294 pagina’s, 425 foto’s en 48 kaarten. Meer info? Klik hier. Interesse?  Ga dan naar: Apple Book Store 

Oliecrisis

Volgens onze gids is dat experimenteren ook – nog steeds – waar Plataform Solar de Almería in de jaren zeventig voor werd opgericht. De oliecrisis was uitgebroken en hoe kon je zo goedkoop mogelijk duurzame energie opwekken. Ze begonnen in Tabernas omdat in dit woestijnachtige gebied omringd door beschermende bergen eigenlijk altijd de zon schijnt. Het wordt er het hele jaar door gemiddeld 17 graden en het is er kurkdroog. Ideale omstandigheden om met zonne-energie aan het testen te gaan.

Dat vond in 1987 ook de onderzoeksinstantie Deutsche Luftfahrt Research, dat in dat jaar voor een decennialang Spaans-Duits samenwerkingsverband tekende. Verder werkt het platform samen met universiteiten en maakt het onderdeel uit van International Energy Agency.

Wij vonden het bezoek interessant, zeker in een wereld die nog meer dan in de jaren zeventig beheerst gaat worden door klimaatsverandering en slimme oplossingen.

Wie het centrum ook wil bezoeken moet zich van tevoren melden via de website. De excursie kost 6 euro per persoon.

Wie alvast wat wil zien kan kijken naar deze voorlichtingsvideo:

Hoe werkt de zonnetoren?

Het principe van een dergelijke toren lijkt eenvoudig als je de ernaast geplaatste uitlegtekening bekijkt, nadat de scholieren en wij uit de bus zijn gestapt. Hier op dit terrein werden de eerste testen uitgevoerd voor deze zonnetoren. Spiegels vangen de zon op en sturen de stralen door naar de top die daardoor witheet wordt en gaat gloeien van de enorme warmte.

Deze commerciële zonnetoren draait nu volop. Copyright: Torresolenergy.com
Deze commerciële zonnetoren draait nu volop. Copyright: Torresolenergy.com

Als wij er met de hele groep naar de gids luisteren staan de spiegels in ruststand. Dat is maar goed ook, want het felle licht en de warmte zouden onze ogen en huid beschadigen. De warmte die de toren opvangt wordt gebruikt om de vloeistof die met leidingen naar de hete top wordt gepompt te verhitten tot bijna 600 graden. Nu vinden we thuis water uit de boiler al heet met zijn 60 graden, maar hier wordt alles nog een keer extra verhit. De verhitte vloeistof stroomt dan naar water dat verdampt. Het verdampte water komt onder druk te te staan en een turbine die elektriciteit maakt gaat draaien.

Het voordeel van een dergelijke zonnetoren is dat de vloeistof nog urenlang warm blijft waardoor de turbine ook tijdens het donker of met een bewolkte lucht kan draaien. Op basis van de ervaring van de toren in de woestijn van Tabernas hebben de Spanjaarden een nog grotere zonnetoren gebouwd met een hoogte van 140 meter.

Het ontwerp Gemasolar was zo succesvol dat de machine 36 dagen achter elkaar energie kon produceren. Voor een elektriciteitscentrale die afhankelijk is van de zon een opmerkelijk resultaat. Het  zonnepaneel dat op je dak ligt, stopt met stroom produceren als de zon verdwijnt. De zonnetoren echter kan nog uren doorgaan. Na Gemasolar zijn er in de VS én Marokko grotere installaties ontwikkeld. 

Als je het terrein van de zonnetoren in Tabernas bekijkt, zie je wel het nadeel van dit systeem. De enorme spiegels vreten ruimte. Hier bij de bus staan er slechts een paar honderd en de testtoren op dit terrein is vrij bescheiden, maar toch hebben ze honderden vierkante meter nodig voor het opwekken van energie. Alleen landen met veel ruimte kunnen zo’n dergelijke energiecentrale bouwen. 

De horizontale spiegels.
De horizontale spiegels.

De bus brengt ons en de schoolklas met scholieren naar een andere spiegel die eigenlijk met hetzelfde principe werkt. Alleen wordt de vloeistof niet naar een toren gepompt maar door een leiding geperst die door horizontaal geplaatste, gebogen spiegels loopt. De spiegels draaien naar de zon en hun gebogen vorm zorgt ervoor dat de zon de leiding verwarmt. Beter gezegd: de vloeistof wordt extreem verwarmd waarna een elektriciteitsgenerator gaat draaien. De reuzenspiegel van vele meters hoog werkt eigenlijk als een brandglas. De zon wordt gevangen en gebundeld.

Advertentie: e-reisgids Doñana (Apple)
Prijs 8,99 euro, 146 pagina’s, 212 foto’s, 25 kaarten en een filmpje. Meer info? Klik hier. Interesse?  Ga dan naar: Apple Book Store 

  • 35
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    35
    Gedeeld

Gepubliceerd door

CamperSmuikje

Over een lief campertje genaamd Smuikje dat met Walter Devenijns en Janine Stougie rondreist, terwijl de baasjes e-books maken, reisverhalen schrijven & genieten.

6 gedachten over “Op bezoek bij de zon”

  1. Indrukwekkend! Ik zou zeggen: in woestijngebieden is plek zat… (maar dat is te simpel, weet ik, daar is iets meer voor nodig…)

    1. Valt wel mee hoor. In Marokko staat nu de grootste ter wereld met een megscapaciteit van 900
      Mw, ofwel twee keer Kerncentrale Borssele.

  2. Bijzonder interessante uitleg. We kwamen al dikwijls in de buurt maar hebben dit nog nooit bezocht.

Reacties zijn gesloten.